ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

264

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

اصطبل سلطنتى براى اين كار انتخاب مىشود ؛ بقيهء اسبها را بايد شاهزادگان ، صاحب‌منصبان و حكام وارد ميدان كنند ، اما چون خيلى از اسبهاى اصيل در اين مراسم از بين مىروند بسيارى از آنان مايلند كه از انجام اين وظيفه معاف باشند . يك ماه تمام اسبهاى مسابقه را آماده ( سوغان ) مىكنند ، هر روز در ميدان مسابقه مىدوانند و حتى براى آنكه آنها را لاغر كنند از مدت خواب آنها شبها مىكاهند . طول مسافت اسب‌دوانى نيم فرسنگ است ؛ اين خود دايره‌اى است وسيع كه با سنگها آن را به چهار ايستگاه تقسيم كرده‌اند . در شمال شرق خانهء كوچكى هست كه جلب نظر نمىكند و آن را « عمارت اسب‌دوانى » مىنامند و شاه و صاحب‌منصبان در آن به تماشا مىنشينند ؛ در هر دو طرف اين عمارت چادرهائى براى سفراى اروپائى زده‌اند . بر صفه‌اى مقابل آن نوازندگان و رقاصان دربارى جاى گرفته‌اند . صداى كركنندهء توپ نشان آن است كه شاه از قصر خود خارج شده است ؛ وى سوار بر ارابه‌اى بزرگ و تشريفاتى وارد مىشود . پيشاپيش ، فيل بزرگى كه پارچه‌اى سرخ بر روى آن انداخته‌اند و مطابق رسم هندوستان چادر كوچكى بر پشت خود دارد ، قدم برمىدارد . تعداد زيادى شتر حامل توپ ، درباريان كه نشانهاى خود را بر سينه زده‌اند ، و خزانه‌دار كل با علامت سلطنتى به اين قافله جلال و جبروت مىبخشند . گروههاى فشرده‌اى از اهالى شهر پياده ، سوار بر اسب يا الاغ فضاى خارجى را پر مىكنند . به محض پياده شدن شاه ، كه با شليك توپ اعلام مىگردد و نشستن وى بر قالى گرانبها اسبها را از برابر وى مىگذرانند و رئيس تشريفات علائم ، نژاد و صاحب هريك را با صداى بلند اعلام مىدارد . مسابقات در سه قسمت برگزار مىگردد : در اولين مسابقه بايد دور ميدان مسابقه شش بار ، و در دومى چهار بار ، و در سومى فقط دوبار پيموده شود . در مسابقهء شش دورى اغلب اسبها قبل از رسيدن به مقصد خسته و كوفته مىشوند ؛ از طرف رقبا ، شن در چشم بقيهء اسبها پاشيده مىشود و بدين ترتيب مانع از ادامهء مسابقات آنان مىشوند . هنگامى كه اسب اولى به مقصد نزديك مىشود سواركار آن نيز درحالىكه به سرعت افسار را مىگيرد به زمين مىجهد تا جايزه را كه در كيسه‌اى است بگيرد و آن را بر سر خود بگذارد و از ميدان خارج كند . البته هميشه كوشش مىكنند كه فرد نامطلوبى به جايزه دست نيابد و اسبهاى شاه قبل از ساير اسبها برندهء مسابقه باشند . درست است كه اسب تركمنى در دشتهاى موطن خود و در غارتگريها به عنوان سركشترين دونده‌ها شناخته شده است ، اما از نظر استقامت و هوش سخت از اسبهاى عربى عقب‌تر است و اين اسب عربى است كه تقريبا هميشه در مسابقات برنده مىشود . در خلال تنفسها ، نوازندگان با موسيقى ، و رقاصان با جهشها و شكلكهاى خود كارى مىكنند كه وقت جماعت راحت‌تر سپرى شود . شاطران سلطنتى نيز بايد يك دور در ميدان مسابقه بدوند . اين